Dù không được thiết kế để săn tìm sao chổi, kính viễn vọng Euclid vẫn giúp các nhà khoa học phát hiện vật thể mới.
Một sao chổi mới, có tên là C/2026 S1 (Euclid), đã được phát hiện cách Trái đất khoảng 1,3 tỷ km nhờ vào kính viễn vọng Euclid của Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA). Đây là một khám phá bất ngờ trong cuộc khảo sát các thiên hà xa xôi, diễn ra từ ngày 16 đến 24/9.
Sao chổi này có quỹ đạo kéo dài hàng nghìn năm để hoàn thành một vòng quanh Mặt Trời. Hiện tại, nó đang ở vị trí cao hơn mặt phẳng nơi các hành tinh quay quanh Mặt Trời, tương đương với khoảng cách từ Mặt Trời đến một điểm giữa Sao Mộc và Sao Thổ.
Kính viễn vọng Euclid được thiết kế chủ yếu để lập bản đồ các thiên hà, không phải để theo dõi sao chổi hay tiểu hành tinh. Chiến lược quan sát của nó thường tránh các khu vực có bụi dày đặc, nơi ánh sáng mặt trời có thể gây nhiễu.
Cách phát hiện sao chổi cách Trái đất hơn 1 tỷ km
Mặc dù vậy, nhà nghiên cứu Mikko Pöntinen từ Đại học Helsinki (Phần Lan) đã phát hiện ra sao chổi này bằng phần mềm do ông phát triển, cho phép xác định các vật thể chuyển động trong Hệ Mặt Trời từ các bức ảnh của Euclid. Ông đã tìm thấy bằng chứng về sao chổi trong 5 bộ ảnh khác nhau.
Pöntinen chia sẻ: “Tôi rất hào hứng khi thấy phần mềm của mình phát hiện một ‘vệt’ nhòe trên nhiều hình ảnh, cho thấy sự chuyển động nhanh của vật thể. Qua việc dự đoán vị trí của nó, tôi đã xác định được nó trong các hình ảnh khác”.
Đám mây mờ bao quanh sao chổi là dấu hiệu cho thấy nó đang hoạt động, với băng trong sao chổi nóng lên và giải phóng khí, tạo thành quầng sáng. Điều này giúp phân biệt sao chổi với các tiểu hành tinh, vốn không có những đám mây như vậy.
Sau khi không tìm thấy vật thể nào trong các danh mục sao chổi và tiểu hành tinh hiện có, Pöntinen đã báo cáo phát hiện này cho Trung tâm Tiểu hành tinh (MPC) của Liên minh Thiên văn Quốc tế. MPC đã chính thức xác nhận phát hiện này vào ngày 8/10/2026.
Bruno Altieri, nhà khoa học lưu trữ của Euclid, cho biết: “Rất ít sao chổi được dự kiến sẽ được phát hiện bởi Euclid, vì vậy việc phát hiện này là một sự trùng hợp may mắn”.
Việc xác định các vật thể chuyển động là rất quan trọng cho nhiệm vụ chính của Euclid, vì chúng có thể gây nhiễu các phép đo về các thiên hà xa xôi. Kỹ thuật phát hiện tương tự có thể giúp các nhà thiên văn học phát hiện sao chổi khi chúng còn xa Mặt Trời.
Mặc dù sao chổi C/2026 S1 không phải là mục tiêu cho chương trình Comet Interceptor của ESA, nhưng quá trình phát hiện này đã cung cấp một thử nghiệm thực tiễn cho các sứ mệnh trong tương lai. Valeria Pettorino, nhà khoa học dự án Euclid, cho biết: “Chúng tôi rất vui mừng khi phát hiện ra một sao chổi chưa từng được biết đến trước đây, mở ra cơ hội cho cộng đồng nghiên cứu Hệ Mặt Trời”.
CTV Kiến An/VOV.VN (biên dịch)
Theo SciTech Daily